Zwangerschapsverlof

Wat is zwangerschapsverlof?

Zwangerschapsverlof is het verlof dat een zwangere werkneemster krijgt vóór de bevalling. Na de geboorte gaat dit automatisch over in bevallingsverlof. Samen zorgen deze verlofregelingen ervoor dat een werkneemster tijdelijk kan stoppen met werken rondom de geboorte van een kind.

In Nederland zijn de duur van het verlof, de uitkering tijdens het verlof en de bescherming tijdens de zwangerschap wettelijk geregeld.

Hoe lang duurt zwangerschapsverlof?

Zwangerschapsverlof en bevallingsverlof duren samen minimaal zestien weken. Het zwangerschapsverlof start tussen zes en vier weken vóór de dag van de uitgerekende datum.

De werkneemster bepaalt zelf op welke dag het verlof ingaat binnen deze periode. Gaat het verlof vier weken vóór de uitgerekende datum in, dan worden de twee niet-opgenomen weken automatisch toegevoegd aan het bevallingsverlof.

Na de bevalling heeft de werkneemster altijd recht op minimaal tien weken bevallingsverlof. Bevalt iemand later dan de uitgerekende datum, dan loopt het zwangerschapsverlof automatisch door tot de bevalling en gaat het niet af van het bevallingsverlof. Dus bevalt de werkneemster een week later dan de uitgerekende datum? Dan loopt het verlof ook een week langer door. Daardoor duurt het totale verlof in de praktijk vaak langer dan zestien weken.

Zwanger van een tweeling of meerling

Zwanger zijn van een tweeling of meerling is vaak fysiek zwaarder dan zwanger zijn van één, daarom gelden er ruimere verlofregels. Het zwangerschapsverlof gaat dan uiterlijk tien weken en minimaal acht weken vóór de uitgerekende datum in.

Bij een meerlingzwangerschap heeft een werkneemster recht op minimaal twintig weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. Ook hier geldt dat een latere bevalling niet ten koste gaat van het bevallingsverlof.

Wie betaalt het zwangerschapsverlof?

Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof heeft de werkneemster recht op een WAZO-uitkering van het UWV. Deze uitkering bedraagt 100% van het dagloon, tot aan het maximale dagloon dat UWV hanteert.

In de meeste situaties vraagt de werkgever de uitkering aan bij het UWV en loopt de loonbetaling via de werkgever door. In sommige gevallen betaalt UWV de uitkering rechtstreeks aan de werkneemster, bijvoorbeeld bij een uitzendcontract.

Zwangerschapsverlof voor zzp’ers

Voor zzp’ers en ondernemers gelden andere regels. Zij hebben geen werkgever die loon doorbetaalt, maar kunnen via het UWV een ZEZ-uitkering aanvragen (Zelfstandige en Zwanger). Deze uitkering duurt minimaal zestien weken en is gekoppeld aan het minimumloon. De hoogte hangt onder andere af van de winst van de onderneming in het voorgaande jaar. Zelfstandigen vragen deze uitkering zelf aan bij het UWV.

Wat moet je regelen bij zwangerschapsverlof?

Als werkneemster moet je de zwangerschap uiterlijk drie weken voordat het zwangerschapsverlof ingaat melden bij de werkgever. Daarbij wordt meestal een zwangerschapsverklaring van de verloskundige of arts aangeleverd.

Als werkgever kan je deze verklaring gebruiken om de WAZO-uitkering (Wet Arbeid en Zorg) aan te vragen bij het UWV. Daarnaast maken werkgever en werkneemster afspraken over de overdracht van werkzaamheden, vervanging tijdens het verlof en de terugkeer na de bevalling.

Tijdens de zwangerschap gelden bovendien regels rondom gezond en veilig werken. Als werkgever beoordeel je of het werk risico’s oplevert voor de zwangere werkneemster of het ongeboren kind. Als dat nodig is, moeten werkzaamheden of werktijden worden aangepast. Denk bijvoorbeeld aan minder zwaar tilwerk, extra rustmomenten of het vermijden van nachtdiensten.

In sommige cao’s of arbeidsovereenkomsten kunnen aanvullende afspraken staan over verlof, salarisaanvulling of extra regelingen tijdens de zwangerschap. Het is daarom verstandig om altijd ook de toepasselijke cao of arbeidsvoorwaarden te controleren.

Zwangerschap en ontslag

Tijdens de zwangerschap en het zwangerschapsverlof geldt een ontslagverbod. Een werkgever mag een werkneemster daarom niet ontslaan vanwege de zwangerschap, bevalling of het opnemen van verlof.

Deze wettelijke bescherming is bedoeld om werkneemsters zekerheid en rust te geven in een periode waarin gezondheid en herstel centraal staan. Het ontslagverbod loopt door tot zes weken na afloop van het bevallingsverlof. Alleen in uitzonderlijke situaties, zoals een faillissement of ontslag om een andere reden die niets met de zwangerschap te maken heeft, kan ontslag toch mogelijk zijn.

Ouderschapsverlof na de geboorte

Na het bevallingsverlof kunnen werkneemsters gebruikmaken van aanvullende verlofregelingen. De belangrijkste daarvan is ouderschapsverlof. Zowel de moeder als de partner heeft hier recht op.

Iedere ouder heeft recht op 26 keer het aantal werkuren per week aan ouderschapsverlof per kind. Sinds 2022 is een deel daarvan gedeeltelijk betaald. Tijdens de eerste negen weken ontvangen ouders een uitkering van het UWV als het verlof wordt opgenomen in het eerste levensjaar van het kind.

Partners hebben daarnaast recht op geboorteverlof. Dit bestaat uit één werkweek volledig betaald verlof na de geboorte. Daarna kan aanvullend geboorteverlof worden opgenomen van maximaal vijf werkweken. Tijdens dit aanvullende verlof ontvangt de partner een UWV-uitkering van 70% van het dagloon.