Verzuim

Wat is verzuim?

Verzuim betekent dat een werknemer tijdelijk niet of niet volledig werkt op de momenten waarop diegene volgens de arbeidsovereenkomst zou werken. Binnen HR wordt met verzuim meestal ziekteverzuim bedoeld: afwezigheid doordat een medewerker door ziekte of een medische beperking niet kan werken.

Het begrip verzuim is formeel breder dan ziekteverzuim. Ook afwezigheid zonder geldige reden valt onder verzuim. Dit wordt ongeoorloofd verzuim genoemd.

Wat is het verschil tussen verzuim en ziekteverzuim?

Verzuim is de overkoepelende term voor het niet uitvoeren van afgesproken werkzaamheden. Ziekteverzuim is de vorm van verzuim waarbij ziekte of een medische beperking de oorzaak is.

Een medewerker kan ziek zijn zonder te verzuimen. Iemand met een verkoudheid die gewoon kan werken, is bijvoorbeeld wel ziek, maar niet arbeidsongeschikt. Omgekeerd hoeft een werkgever niet te weten welke ziekte iemand heeft om vast te stellen dat er sprake is van ziekteverzuim. Doorslaggevend is of de medewerker door medische beperkingen zijn of haar werkzaamheden geheel of gedeeltelijk niet kan uitvoeren.

Arbeidsongeschiktheid beschrijft of en in welke mate iemand door ziekte zijn eigen werk niet kan uitvoeren. Verzuim beschrijft vervolgens de afwezigheid die daaruit ontstaat.

Welke soorten verzuim zijn er?

Verzuim kan op verschillende manieren worden ingedeeld. Een veelgebruikte indeling is gebaseerd op de duur en frequentie van de afwezigheid.

Kort, middellang en langdurig verzuim

Kort verzuim is ziekteverzuim dat enkele dagen duurt. Denk bijvoorbeeld aan een medewerker die uitvalt door griep of een andere kortdurende aandoening.

Middellang verzuim duurt langer dan kort verzuim, maar is nog niet langdurig. Er bestaat geen vaste wettelijke definitie. Veel organisaties hanteren een periode van ongeveer één tot zes weken.

Van langdurig verzuim is meestal sprake wanneer een medewerker langer dan zes weken ziek is. Ook meerdere ziekteperiodes kunnen als één doorlopende verzuimperiode worden gezien als de medewerker tussendoor minder dan 28 dagen volledig hersteld is. Hierdoor blijven de verplichtingen uit de Wet verbetering poortwachter doorlopen.

Frequent verzuim

Bij frequent verzuim meldt een medewerker zich meerdere keren binnen een bepaalde periode ziek. De afzonderlijke verzuimperiodes kunnen kort zijn, maar samen een terugkerend patroon vormen.

Frequentie en duur geven in deze situatie verschillende informatie. Een medewerker die één keer langdurig uitvalt, heeft een lage verzuimfrequentie, maar een lange verzuimduur. Bij meerdere korte ziekmeldingen is juist sprake van een hogere ziekmeldfrequentie.

Gedeeltelijk verzuim

Een werknemer kan ook gedeeltelijk verzuimen. De medewerker werkt dan een deel van de normale arbeidsduur of voert tijdelijk aangepaste werkzaamheden uit. Gedeeltelijk verzuim komt onder meer voor tijdens herstel en gefaseerde werkhervatting.

Wat gebeurt er bij verzuim?

Ziekteverzuim begint met een ziekmelding. De organisatie verwerkt deze volgens het eigen verzuimprotocol en registreert de gegevens die nodig zijn voor de verzuimbegeleiding en administratie.

De werkgever mag vragen naar praktische informatie, zoals de verwachte duur van het verzuim, de bereikbaarheid van de medewerker en lopende werkzaamheden of afspraken. De werkgever mag niet vragen naar de diagnose, behandeling of functionele beperkingen. De bedrijfsarts beoordeelt de medische situatie en adviseert over de mogelijkheden om geheel of gedeeltelijk te werken.

Vanaf de eerste ziektedag start het wettelijke traject van de Wet verbetering poortwachter. Niet alle verplichtingen gelden direct op de eerste dag, maar vanaf dat moment werken werkgever en werknemer samen aan herstel en terugkeer naar werk. Naarmate het verzuim langer duurt, volgen vaste momenten zoals de probleemanalyse, het plan van aanpak en de evaluaties. Verzuimbegeleiding omvat de begeleiding, administratie en afstemming die tijdens dit proces nodig zijn.

Hoe wordt verzuim gemeten?

Organisaties gebruiken verschillende kengetallen om verzuim inzichtelijk te maken:

• Het verzuimpercentage, ook wel ziekteverzuimpercentage, geeft aan welk deel van de beschikbare werktijd door verzuim verloren is gegaan.
• De verzuimfrequentie laat zien hoe vaak werknemers zich gemiddeld ziekmelden per jaar.
• De gemiddelde verzuimduur geeft aan hoeveel dagen een verzuimgeval gemiddeld duurt.

Deze cijfers beschrijven verschillende aspecten van verzuim. Een organisatie kan bijvoorbeeld een laag verzuimpercentage hebben, terwijl medewerkers zich relatief vaak kort ziek melden.

Welke gevolgen heeft verzuim?

Verzuim heeft gevolgen voor zowel de medewerker als de werkgever. Voor de medewerker kan het invloed hebben op belastbaarheid, contact met collega’s en de terugkeer naar het werk.

Voor de werkgever leidt verzuim onder meer tot loondoorbetaling, begeleiding, administratie en kosten voor vervanging of productiviteitsverlies. De regels rond het salaris tijdens ziekte vallen onder loondoorbetaling bij ziekte.

De totale financiële gevolgen van verzuim worden ook wel verzuimkosten genoemd. Sommige werkgevers kiezen ervoor om een verzuimverzekering af te sluiten, zodat een deel van de kosten van loondoorbetaling tijdens ziekte wordt opgevangen. Hoe groot die dekking is, verschilt per verzekering.

Veelgestelde vragen over verzuim

Is verzuim altijd het gevolg van ziekte?

Nee. Verzuim is een breder begrip en kan ook betrekking hebben op afwezigheid zonder medische oorzaak. Binnen HR wordt met verzuim meestal ziekteverzuim bedoeld.

Mag een werkgever vragen waarom een medewerker ziek is?

Nee. Een werkgever mag niet vragen naar een diagnose, behandeling of andere medische informatie. Wel mogen vragen worden gesteld over bijvoorbeeld de verwachte duur van de afwezigheid en de bereikbaarheid van de medewerker.

Wat zijn verzuimkosten?

Verzuimkosten zijn alle directe en indirecte kosten die ontstaan doordat een medewerker uitvalt. Denk aan loondoorbetaling tijdens ziekte, begeleiding door de arbodienst, vervanging van personeel en productiviteitsverlies. Eén verzuimdag kost een werkgever al snel tussen de € 250 en € 400, afhankelijk van de functie, het salaris en de sector.