Wat zeg je tegen een collega die kanker heeft?

Een collega vertelt dat hij kanker heeft.

En dan?

Je wilt iets zeggen. Iets liefs. Iets dat steun geeft. Maar wat zeg je tegen iemand die zojuist zo’n enorme boodschap heeft gekregen?

Veel mensen zijn bang om het verkeerde te zeggen. En dus zeggen ze maar niets.

Terwijl je echt niet de perfecte woorden hoeft te hebben. Oprechte aandacht is veel belangrijker.

Deze week is het KWF-collecteweek . Een mooi moment om stil te staan bij kanker. En bij iets waar je hopelijk niet vaak mee te maken krijgt, maar wat ontzettend belangrijk is als het gebeurt: hoe ben je er voor een collega die kanker heeft?

1. Laat van je horen, ook als je niet weet wat je moet zeggen

“Ze heeft al zoveel aan haar hoofd. Ik laat haar maar even met rust.”

Het klinkt misschien heel attent. Maar als iedereen dat denkt, kan het behoorlijk stil worden.

Je hoeft echt geen prachtig verhaal te hebben. Een kaartje, appje of mailtje met “Ik denk aan je” kan al genoeg zijn. Of wees gewoon eerlijk: “Ik weet eigenlijk niet zo goed wat ik moet zeggen, maar ik wil je wel laten weten dat ik aan je denk.”

En vergeet iemand niet na de eerste weken. Juist als behandelingen en herstel langer duren, kan het fijn zijn als collega’s contact blijven houden.

2. Vraag hoe het gaat als je tijd hebt voor het antwoord

“Hoe gaat het? Alles goed?”

Het floept er zo uit als je iemand tegenkomt.

Maar bij een collega met kanker kan het een behoorlijk ingewikkelde vraag zijn. Zeker als je hem stelt terwijl je ondertussen alweer onderweg bent naar je volgende afspraak.

Wil je echt weten hoe het gaat? Neem dan ook de tijd om te luisteren naar het antwoord. En laat “alles goed?” gerust achterwege. Daarmee leg je onbedoeld al een positief antwoord klaar.

Heb je op dat moment geen tijd voor een gesprek? Dan is een simpel “Wat fijn om je even te zien” misschien wel veel prettiger.

3. Luister voordat je jouw eigen verhaal vertelt

“Mijn tante had ook kanker…”

Het is heel menselijk. Iemand vertelt iets ingrijpends en in je hoofd zoek je onmiddellijk naar iets wat je zelf hebt meegemaakt.

Maar jouw collega heeft op dat moment misschien helemaal geen behoefte aan het verhaal van jouw tante, buurman of oud-collega. Zeker niet als dat verhaal slecht afliep.

Luister eerst.

Je hoeft de stilte niet op te vullen en je hoeft het probleem al helemaal niet op te lossen.

4. Pas op met ‘positief blijven’

“Je moet wel positief blijven!”

Het is bijna altijd goed bedoeld. Maar iemand die midden in onderzoeken, behandelingen, onzekerheid of herstel zit, kan daar weinig mee.

Je hoeft iemand niet op te peppen. Je mag ook gewoon erkennen dat het ontzettend zwaar is.

“Ik denk aan je.”
“Wat rot dat je hier doorheen moet.”
“Ik wens je veel sterkte.”

Soms zijn de simpelste woorden de beste.

5. Vul niet in waar iemand behoefte aan heeft

De ene collega wil graag vertellen over de behandeling. De ander wil op het werk juist even níét met kanker bezig zijn.

Allebei is goed.

Vraag daarom waar iemand behoefte aan heeft. En accepteer het ook als iemand vandaag uitgebreid wil vertellen en daar morgen helemaal geen zin in heeft.

Dat geldt trouwens ook voor contact tijdens de afwezigheid. De een vindt het heerlijk om af en toe iets uit de groepsapp te krijgen. De ander wil juist even afstand van het werk.

6. Maak hulp concreet

“Laat maar weten als ik iets voor je kan doen.”

Ook weer: ontzettend goed bedoeld.

Maar daarmee leg je het initiatief bij iemand die waarschijnlijk al genoeg moet regelen en beslissen.

Je kunt het ook concreter maken.

“Zal ik die afspraak donderdag van je overnemen?”
“Ik stuur je af en toe even een berichtje. Je hoeft niet te antwoorden.”

Daar kan iemand gewoon ja of nee op zeggen.

7. Blijf vooral ook gewoon collega’s

Misschien wel een van de belangrijkste dingen: iemand met kanker is niet ineens alleen nog maar patiënt.

Je collega is nog steeds dezelfde persoon met wie je vorige maand grapjes maakte bij de koffieautomaat. Die zich ergerde aan die eindeloze vergadering. Die enthousiast werd van een nieuw project.

Niet ieder gesprek hoeft dus over kanker te gaan.

Soms is praten over werk, vakantie, voetbal of wat je gisteren op Netflix hebt gezien juist heerlijk normaal.

En als je leidinggevende bent?

Dan komt er natuurlijk meer bij kijken.

Je hebt niet alleen persoonlijk contact met je medewerker, maar ook een verantwoordelijkheid voor de begeleiding tijdens het verzuim en de terugkeer naar werk.

Toch begint ook daar wat mij betreft hetzelfde principe: ga niet voor iemand invullen wat hij wel of niet kan. Blijf in gesprek.

Vraag hoe het gaat en wat iemand nodig heeft. Bespreek regelmatig wat op dat moment mogelijk is. En realiseer je dat herstel niet altijd in een mooie rechte lijn omhoog gaat.

Een medewerker kan dolgraag weer aan het werk willen en tegelijkertijd merken dat het lichaam nog niet meewerkt. Of na een periode waarin het goed ging ineens weer een stap terug moeten doen.

Juist dan is goede verzuimbegeleiding belangrijk.

Niet alleen omdat je als werkgever verplichtingen hebt rondom ziekte en re-integratie. Maar vooral omdat je wilt dat iemand op een zorgvuldige en duurzame manier kan terugkeren naar het werk.

En je hoeft als werkgever ook niet overal zelf het antwoord op te hebben.

Loop je vast in de begeleiding van een zieke medewerker of wil je weten of je op de goede weg zit? Neem dan contact op met HR Navigator. Ik help je graag om te kijken wat er nodig is voor een goede verzuimbegeleiding.

Want of je nu collega of leidinggevende bent: je hoeft niet altijd de perfecte woorden te hebben.

Als je maar laat merken dat iemand er niet alleen voor staat.