Wat is een arbodienst?
Ook als je maar één werknemer in dienst hebt, zelfs met een nulurencontract, ben je als werkgever verplicht om je arbozaken goed te regelen. Dat betekent concreet dat je een basiscontract moet hebben met een arbodienst of een bedrijfsarts. Deze verplichting komt voort uit de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet).
Die verplichting gaat verder dan alleen “iets regelen voor als iemand ziek wordt”. Als werkgever moet je zorgen voor goede begeleiding bij ziekte, veilige werkomstandigheden én voorlichting over arbeidsrisico’s. Dat is je zorgplicht. En die kun je niet pas invullen op het moment dat een medewerker zich ziekmeldt; dat moet vooraf goed georganiseerd zijn.
Je kunt dus niet zomaar een bedrijfsarts bellen zodra iemand uitvalt. Zonder contract heb je geen toegang tot de juiste ondersteuning en loop je bovendien risico op boetes en problemen met het UWV als je je verplichtingen niet nakomt.
Maar wat is een arbodienst nu eigenlijk? Wat doet een arbodienst voor je werknemers? Waarom heb je een arbodienst nodig? En waar moet je op letten als je er één kiest?
Wat doet een arbodienst?
Een arbodienst ondersteunt werkgevers bij alles wat met arbo en verzuim te maken heeft. Denk aan het voorkomen van uitval, het begeleiden van zieke medewerkers en het zorgen voor gezonde en veilige werkomstandigheden binnen je organisatie.
In de praktijk betekent dit dat een arbodienst je helpt om grip te houden op verzuim en inzetbaarheid. Zodra een medewerker zich ziekmeldt, komt de bedrijfsarts in beeld. Die beoordeelt wat iemand nog wél kan en begeleidt het re-integratieproces volgens de Wet verbetering poortwachter (Wvp).
Tegelijkertijd is het belangrijk om te beseffen dat de verantwoordelijkheid altijd bij jou als werkgever blijft liggen. De arbodienst adviseert en ondersteunt, maar jij blijft eindverantwoordelijk voor het naleven van wet- en regelgeving en voor het maken van de juiste keuzes.
Je hoeft dat gelukkig niet alleen te doen. Arbodiensten werken met verschillende kerndeskundigen die je kunnen helpen bij specifieke vraagstukken, van verzuimbegeleiding tot het verbeteren van arbeidsomstandigheden. Hoe intensief die ondersteuning is, hangt af van de afspraken die je maakt.
Keuzestress? Vergelijk gratis de beste 45 arbodiensten
Jij vertelt wat je zoekt, wij regelen de rest
✓ De beste arbodiensten al voor je geselecteerd
✓ Enige onafhankelijke arbodienst vergelijkingssite
✓ Persoonlijk advies van dé arbo experts
✓ Meer dan 21.000 klanten
✓ Snel 3 offertes van de beste arbodiensten
Is een arbodienst verplicht?
Ja. Iedere werkgever in Nederland is verplicht om minimaal een basiscontract te hebben met een arbodienst of bedrijfsarts. Sinds juli 2017 geldt deze verplichting voor alle werkgevers, ongeacht de omvang van je organisatie.
Het maakt dus niet uit of je één medewerker hebt of honderd: je moet dit geregeld hebben. En belangrijker nog: je moet het vooraf geregeld hebben. Wachten tot iemand ziek wordt en dan pas iets organiseren, is simpelweg te laat.
In dat basiscontract leg je vast hoe je de begeleiding van zieke medewerkers organiseert en hoe je voldoet aan je verplichtingen vanuit de Arbowet. Werk je met een niet-gecertificeerde arbodienst? Dan heb je instemming nodig van de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT).
Geen contract met een arbodienst
Heb je geen basiscontract, of is dat contract inhoudelijk niet op orde? Dan loop je risico op een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Die boetes kunnen oplopen tot € 4.500, afhankelijk van de situatie.
Maar de grootste risico’s zitten meestal niet in die boete.
Als je je re-integratieverplichtingen niet goed nakomt, kan het UWV een loonsanctie opleggen. Dat betekent dat je het loon van een zieke medewerker langer moet doorbetalen. En bij langdurig verzuim kunnen de kosten sowieso snel oplopen.
Met andere woorden: het niet goed regelen van je arbodienstverlening is zelden een kleine fout, het wordt vaak een dure.
Taken van een arbodienst
De Arbowet verplicht arbodiensten om werkgevers te ondersteunen bij een aantal kerntaken. Deze taken vormen de basis van het contract dat je afsluit.
Een belangrijke taak is het voorkomen van verzuim en het begeleiden van zieke medewerkers. De arbodienst adviseert over hoe je verzuim kunt verminderen en ondersteunt bij de uitvoering van de verzuimbegeleiding. De bedrijfsarts speelt hierin een centrale rol en begeleidt het proces volgens de Wet verbetering poortwachter.
Daarnaast moet je als werkgever medewerkers de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan een preventief medisch onderzoek, zoals een PMO of PAGO. In sommige sectoren of functies is deelname zelfs verplicht, bijvoorbeeld vanwege specifieke gezondheidsrisico’s.
Ook de risico-inventarisatie & -evaluatie (RI&E) is een belangrijke verplichting. Hiermee breng je de risico’s binnen je organisatie in kaart en stel je een plan van aanpak op om die risico’s te beperken. Een arbodienst of andere deskundige kan je hierbij ondersteunen.
Naast deze kerntaken kunnen arbodiensten aanvullende diensten aanbieden, zoals aanstellingskeuringen. Daarbij beoordeelt de bedrijfsarts of iemand medisch geschikt is voor een functie, bijvoorbeeld in beroepen met hoge fysieke of mentale eisen.
Om deze taken goed uit te voeren, werk je samen met verschillende deskundigen. In de Arbowet zijn vier kerndeskundigen vastgelegd die je hierbij mogen ondersteunen:
- Een arbeidshygiënist richt zich op gezondheid op de werkvloer en het beperken van blootstelling aan risico’s.
- Een arbeids- en organisatiekundige kijkt naar de inrichting van werk en organisatie.
- De bedrijfsarts begeleidt verzuim en beoordeelt inzetbaarheid.
- Een veiligheidskundige adviseert over veiligheid binnen de organisatie.
In de praktijk is de bedrijfsarts vooral betrokken bij verzuim en inzetbaarheid. Voor andere onderdelen, zoals de RI&E, worden vaak andere deskundigen ingezet. Hoe dit precies is ingericht, hangt af van je contract en de keuzes die je maakt.
Waarom heb ik een arbodienst nodig?
Veel werkgevers zien een arbodienst nog steeds als een verplicht nummer. Iets wat moet, omdat de wet het zegt. Maar dat is een te beperkte kijk.
Als je je arbodienstverlening niet goed hebt ingericht, loop je risico op boetes, loonsancties en oplopende verzuimkosten. Maar minstens zo belangrijk: je mist de kans om verzuim te voorkomen en grip te krijgen op de inzetbaarheid van je medewerkers.
De praktijk laat zien dat hier veel misgaat. Werkgevers kiezen een arbodienst op basis van prijs of via via, zonder goed na te denken over wat ze eigenlijk nodig hebben. En dat leidt vaak tot frustratie, misverstanden en uiteindelijk hogere kosten.
Maak dus een bewuste keuze. Denk na over hoe je wilt samenwerken, wat je verwacht van een arbodienst en welke rol zij spelen binnen jouw organisatie.
Wil je dat goed aanpakken? Dan is het slim om te leren van de fouten die anderen al hebben gemaakt en te kijken waar je echt op moet letten bij het maken van de juiste keuze.
