Wat doet de ondernemingsraad en wat mag je van hen verwachten?
De ondernemingsraad (OR) behartigt de belangen van alle medewerkers. Werken er in de regel 50 medewerkers of meer binnen je onderneming? Dan ben je verplicht om een OR in te stellen. Parttimers, oproepkrachten en medewerkers met een tijdelijk contract tellen daarbij gewoon mee. Uitzendkrachten tellen mee wanneer zij minimaal 15 maanden bij je organisatie werken. En heb je minder dan 50 medewerkers, maar staat in de cao dat je een OR moet hebben? Dan ben je ook verplicht er een in te stellen.
Zie de OR vooral niet als een verplicht nummer. Een goed functionerende OR kan je als werkgever juist veel opleveren. De OR weet wat er op de werkvloer speelt, denkt mee over belangrijke beslissingen en helpt om draagvlak te creëren voor veranderingen. Maar wat doet een OR precies? Welke rechten heeft de ondernemingsraad? En wat mag je als werkgever van de OR verwachten?
Wie zitten er in de ondernemingsraad?
Als werkgever bepaal je niet zelf wie er in de OR zitten. De leden worden door de medewerkers gekozen tijdens de OR-verkiezingen.
Medewerkers die minimaal drie maanden binnen de onderneming werken, mogen in principe stemmen én zichzelf verkiesbaar stellen. Voor uitzendkrachten gelden andere termijnen.
Hoeveel leden een OR heeft, hangt af van de grootte van de organisatie. Bij organisaties met 50 tot 100 medewerkers heeft een OR vijf leden. Bij een vrijwillige OR in een organisatie met minder dan 50 medewerkers zijn dat er in principe drie. Daarna loopt het aantal op tot maximaal 25 leden bij organisaties met 6.000 medewerkers of meer.
De OR kan, met toestemming van de werkgever, ook voor een ander aantal leden kiezen.
En hoe zit het met een personeelsvertegenwoordiging?
Heb je tussen de 10 en 50 medewerkers? Dan mag je ook een personeelsvertegenwoordiging (pvt) instellen. Een pvt is verplicht wanneer meer dan de helft van je medewerkers daarom vraagt of wanneer dit in de cao staat.
Een pvt heeft verschillende medezeggenschapsrechten, zoals informatie-, overleg-, advies- en instemmingsrechten. Deze rechten en bevoegdheden zijn wel beperkter dan die van een OR.
De Wet op de ondernemingsraden (WOR)
De OR behartigt de belangen van medewerkers door invloed uit te oefenen op het beleid van de organisatie. Daarnaast denkt de OR met jou als werkgever mee over belangrijke ontwikkelingen en beslissingen.
Om die rol goed te kunnen vervullen, zijn de taken, bevoegdheden en rechten van de OR vastgelegd in de Wet op de ondernemingsraden (WOR).
De OR heeft onder andere aandacht voor:
- goede arbeidsomstandigheden en een goed arbobeleid binnen de organisatie;
- naleving van regels en afspraken over arbeidsvoorwaarden, arbeids- en rusttijden;
- voldoende werkoverleg en zeggenschap voor medewerkers;
- gelijke behandeling van medewerkers en het tegengaan van discriminatie;
- diversiteit, inclusie en gelijke kansen binnen de organisatie.
Naast deze taken heeft de OR een aantal belangrijke wettelijke rechten.
Keuzestress? Vergelijk gratis de beste 45 arbodiensten
Jij vertelt wat je zoekt, wij regelen de rest
✓ De beste arbodiensten al voor je geselecteerd
✓ Enige onafhankelijke arbodienst vergelijkingssite
✓ Persoonlijk advies van dé arbo experts
✓ Meer dan 21.000 klanten
✓ Snel 3 offertes van de beste arbodiensten
Adviesrecht
Ga je als werkgever een belangrijk economisch, financieel of organisatorisch besluit nemen? Dan kan het zijn dat je de OR om advies moet vragen. Denk bijvoorbeeld aan een reorganisatie, een belangrijke investering, een verhuizing of het beëindigen van een belangrijk onderdeel van de organisatie.
Het is belangrijk dat je de OR op tijd betrekt. Het advies moet namelijk nog daadwerkelijk invloed kunnen hebben op het besluit dat je wilt nemen.
Het advies van de OR is niet automatisch bindend. Besluit je om het advies niet of niet volledig te volgen? Dan moet je de OR schriftelijk laten weten welk besluit je neemt en waarom.
Instemmingsrecht
Bij beslissingen over ‘medewerkerszaken’ moet je als werkgever in verschillende gevallen instemming vragen aan de OR. Het gaat bijvoorbeeld om de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak, de benoeming en positie van de preventiemedewerker, het verzuimbeleid en afspraken over de arbodienstverlening.
Gaat de OR niet akkoord met je voorstel? Dan kun je een instemmingsplichtige regeling niet zomaar invoeren. Je kunt de kantonrechter wel om vervangende toestemming vragen.
Juist bij onderwerpen rondom gezond en veilig werken heeft de OR dus een belangrijke stem. Betrek de OR daarom niet pas wanneer alles al is besloten, maar neem ze vroeg mee in het proces.
Initiatiefrecht
De OR hoeft niet af te wachten tot jij als werkgever om een mening vraagt. De ondernemingsraad mag ook zelf onderwerpen op de agenda zetten en voorstellen doen.
Doet de OR een voorstel? Dan moet je dit serieus behandelen en er minimaal één keer met de OR over overleggen. Daarna laat je schriftelijk en gemotiveerd weten of je het voorstel overneemt.
Zo kan de OR dus ook zelf actief bijdragen aan verbeteringen binnen de organisatie.
Recht op informatie
Om goed mee te kunnen denken en zijn wettelijke taken uit te voeren, heeft de OR informatie nodig. Daarom heeft de ondernemingsraad recht op de informatie die redelijkerwijs nodig is om zijn werk te kunnen doen.
Daarnaast bespreekt de werkgever minimaal twee keer per jaar met de OR de algemene gang van zaken binnen de organisatie. Welke ontwikkelingen spelen er? Welke belangrijke besluiten komen eraan? En op welke onderwerpen krijgt de OR advies- of instemmingsrecht?
Over arbeidsomstandigheden en de uitvoering van het arbobeleid moet de werkgever met de OR overleggen. De OR mag daarnaast rechtstreeks overleggen met de bedrijfsarts en andere arbodeskundigen.
Goede informatievoorziening voorkomt dat de OR pas aan tafel komt wanneer een besluit eigenlijk al genomen is.
Faciliteren van de OR
Een OR kan zijn werk alleen goed doen als je daar als werkgever ook de ruimte voor geeft. OR-leden moeten voldoende tijd krijgen om tijdens werktijd te vergaderen, overleg te voeren en hun taken uit te voeren.
Ook moet je de OR de mogelijkheid geven om scholing te volgen wanneer dat nodig is om zijn rol goed te vervullen.
Daarnaast kan de OR overleggen met bijvoorbeeld de arbodienst, bedrijfsarts en andere arbodeskundigen. Ook kan de OR deskundigen inschakelen voor advies of onderzoek. Dat kunnen interne deskundigen zijn, zoals HR, maar ook externe specialisten. Zijn hier kosten aan verbonden die voor rekening van de werkgever komen? Dan moet de werkgever daar vooraf over worden geïnformeerd.
Bij belangrijke beslissingen of veranderingen kan de OR bovendien medewerkers raadplegen. Houd daar in je planning rekening mee. De OR vertegenwoordigt tenslotte de medewerkers en moet voldoende gelegenheid krijgen om te achterhalen wat er op de werkvloer speelt.
Wat mag je verwachten van de OR?
De OR vertegenwoordigt medewerkers, maar is tegelijkertijd een belangrijke gesprekspartner voor jou als werkgever.
Dat betekent dat de OR kritisch mag zijn, vragen mag stellen en invloed mag uitoefenen op beslissingen. Niet om besluitvorming onnodig moeilijk te maken, maar omdat veel keuzes rechtstreeks invloed hebben op medewerkers en hun werk.
Betrek de OR daarom vroeg bij belangrijke ontwikkelingen. Leg uit waarom je bepaalde keuzes overweegt en geef de OR voldoende ruimte om mee te denken.
Een OR die pas wordt ingeschakeld als het besluit eigenlijk al vaststaat, kan zijn rol moeilijk goed uitvoeren. En eerlijk is eerlijk: dan mis je als werkgever ook de kans om waardevolle informatie vanaf de werkvloer mee te nemen.
Een goede samenwerking met de OR
Een goede samenwerking begint met duidelijke afspraken. Hoe werken jullie samen? Wanneer betrek je de OR? Hoe gaan jullie om met het advies-, instemmings- en initiatiefrecht? En hoe zorgen jullie ervoor dat belangrijke informatie op tijd wordt gedeeld?
Investeer daarnaast in de relatie. Betrek de OR vroegtijdig bij veranderingen, neem de leden mee in je overwegingen en luister serieus naar hun input.
Daar heb je uiteindelijk zelf ook voordeel van. Een goed functionerende OR geeft je inzicht in wat er op de werkvloer speelt en kan helpen om meer draagvlak te creëren voor belangrijke beslissingen.
En ontstaat er toch discussie? Dan helpt een goede relatie om het gesprek inhoudelijk en met respect voor elkaars rol te voeren.
Laatst bijgewerkt: september 2026
