Spoor 1

Wat is spoor 1?

Spoor 1 is het eerste re-integratietraject bij langdurig ziekteverzuim. Het doel van spoor 1 is om terugkeer naar werk binnen de eigen organisatie mogelijk te maken. Daarbij wordt eerst gekeken of terugkeer in de eigen functie haalbaar is. Lukt dat niet volledig? Dan wordt onderzocht welke andere werkzaamheden binnen de organisatie passend zijn.

Spoor 1 draait niet alleen om herstel, maar ook om het vinden van een nieuwe balans tussen belastbaarheid en werk. Voor werknemers betekent dit vaak stap voor stap terugkeren naar werk, terwijl werkgevers moeten kijken welke werkzaamheden haalbaar en passend zijn binnen de organisatie.

Er wordt gekeken welke werkzaamheden tijdelijk of blijvend nog mogelijk zijn, bij voorkeur met uitzicht op terugkeer naar de oorspronkelijke functie en uren.

Spoor 1 begint vanaf de eerste ziektedag

De eerste stappen van spoor 1 beginnen al vanaf de eerste ziektedag. Vanaf het moment van ziekmelding hebben werkgever en werknemer namelijk wettelijke verplichtingen rondom verzuimbegeleiding en re-integratie.

Dit traject is onderdeel van de Wet verbetering Poortwachter. De werkgever meldt de werknemer vaak ziek bij de arbodienst of bedrijfsarts, al verschillen hierover de afspraken per organisatie en arbodienst. Sommige werkgevers melden een werknemer direct ziek, terwijl andere organisaties dit pas doen na enkele dagen verzuim of bij terugkerende ziekmeldingen.

Vervolgens worden tijdens het eerste ziektejaar verschillende stappen gezet om terugkeer naar werk mogelijk te maken.

Binnen zes weken na de ziekmelding stelt de bedrijfsarts een probleemanalyse op. Daarin staat wat een werknemer nog wel en niet kan. Uiterlijk in de achtste ziekteweek maken werkgever en werknemer samen een Plan van aanpak voor de re-integratie.

Er volgen regelmatig voortgangsgesprekken en evaluaties met de leidinggevende, casemanager en bedrijfsarts. Tijdens deze gesprekken wordt gekeken hoe de re-integratie verloopt, welke werkzaamheden haalbaar zijn en of afspraken moeten worden aangepast.

Hoe werkt spoor 1 re-integratie?

Bij spoor 1 wordt eerst gekeken of een werknemer kan terugkeren in het eigen werk. Soms lukt dat volledig, maar vaak gebeurt dit stap voor stap.

Een administratief medewerker met burn-outklachten kan bijvoorbeeld beginnen met een paar uur lichte werkzaamheden per dag. Een magazijnmedewerker met rugklachten kan tijdelijk minder fysieke taken uitvoeren en meer administratief werk oppakken. Ook een docent die nog snel overprikkeld raakt, kan tijdelijk minder lesuren draaien en meer voorbereidende werkzaamheden uitvoeren.

Als terugkeer in het eigen werk niet volledig mogelijk is, wordt gekeken naar passend werk binnen de organisatie. Dat passende werk moet aansluiten bij de belastbaarheid, opleiding en ervaring van de werknemer. Denk aan aangepaste werkzaamheden, andere werktijden, extra begeleiding of een tijdelijke opbouw van uren.

Wanneer twijfel ontstaat over welk werk nog passend is of hoe haalbaar terugkeer binnen de organisatie blijft, kan een arbeidsdeskundig onderzoek worden ingezet.

Verplichtingen van werkgever en werknemer

Van een werkgever wordt verwacht dat serieus wordt gekeken naar mogelijkheden voor passend werk binnen de organisatie. Ook moet de werkgever voldoende begeleiding bieden tijdens het re-integratietraject.

Een werknemer moet op zijn beurt actief meewerken aan herstel en re-integratie. Dat betekent onder andere meewerken aan gesprekken, redelijke afspraken nakomen en passend werk accepteren wanneer dat mogelijk is. In de praktijk is dat niet altijd eenvoudig, zeker wanneer terugkeer in de eigen functie nog niet volledig mogelijk is.

Wanneer werkgever of werknemer onvoldoende meewerkt aan spoor 1, kan dat gevolgen hebben. Het UWV kan bijvoorbeeld een loonsanctie opleggen aan de werkgever. Een werknemer kan in sommige situaties te maken krijgen met loonopschorting.

Wanneer ga je van spoor 1 naar spoor 2?

Soms blijkt tijdens spoor 1 dat terugkeer binnen de eigen organisatie niet meer haalbaar is. Bijvoorbeeld wanneer passend werk ontbreekt of wanneer duidelijk wordt dat een werknemer structureel niet meer kan terugkeren binnen het bedrijf.

Rond het eerste ziektejaar wordt daarom vaak beoordeeld of een vervolgtraject nodig is. In de praktijk gebeurt dit meestal rond de eerstejaarsevaluatie, tussen de 42e en 52e ziekteweek.

Dat betekent niet automatisch dat spoor 1 stopt. Werkgevers moeten namelijk blijven kijken of terugkeer binnen de eigen organisatie alsnog mogelijk is.

Voor werknemers voelt deze fase vaak ingrijpend. De focus verschuift dan namelijk van terugkeer bij de eigen werkgever naar bredere mogelijkheden rondom werkhervatting.

Terugkeren naar werk

Een succesvol spoor-1-traject draait uiteindelijk om duurzame terugkeer naar werk. Daarbij gaat het niet alleen om zo snel mogelijk weer werken, maar vooral om een situatie die op de lange termijn vol te houden is.

Voor werknemers betekent dit vaak stap voor stap opnieuw vertrouwen krijgen in het eigen herstel en de belastbaarheid. Voor werkgevers vraagt het traject om begeleiding, duidelijke communicatie en realistische verwachtingen over wat wel en niet mogelijk is tijdens de re-integratie.